hortiterapia

Hortiterapia – z naturą ku zdrowiu i równowadze

Hortiterapia, czyli terapia ogrodem (z łac. hortus – ogród), to forma wspomagająca zdrowie psychiczne, fizyczne, społeczne i emocjonalne poprzez kontakt z naturą oraz czynności ogrodnicze. Jej skuteczność potwierdzają liczne badania naukowe – a przede wszystkim praktyka. W naszej szkole hortiterapia to coś więcej niż element nauki zawodu. To realne wsparcie dla rozwoju i dobrostanu naszych uczniów – szczególnie tych z trudnościami emocjonalnymi, edukacyjnymi czy zdrowotnymi.

Ogród jako przestrzeń terapeutyczna

Hortiterapia to nie tylko praca w ogrodzie, lecz doświadczanie natury wszystkimi zmysłami. Sadzenie, podlewanie, przycinanie czy zbieranie plonów uczą cierpliwości, skupienia                        i odpowiedzialności. Z kolei spokojny spacer wśród zieleni, obserwowanie roślin czy chłonięcie ich zapachu i barw pomaga się wyciszyć, zrelaksować i odzyskać równowagę emocjonalną.

Dwa oblicza hortiterapii – czynna i bierna

W naszej szkole uczniowie korzystają zarówno z aktywnych, jak i pasywnych form hortiterapii:

Hortiterapia czynna – to różnorodne prace ogrodnicze: sianie, sadzenie, pielęgnacja roślin, przycinanie, zbiór warzyw, układanie kompozycji kwiatowych czy planowanie rabat. Tego rodzaju działania rozwijają sprawność manualną, motorykę, poczucie sprawczości                              i samodzielność.

Hortiterapia bierna – to kontakt z naturą poprzez obserwację przyrody, wdychanie zapachów roślin, odpoczynek wśród zieleni. Nawet krótkie przebywanie w ogrodzie szkolnym ma działanie kojące, redukuje napięcie i poprawia koncentrację.

W ogrodzie przyszkolnym uczniowie kierunku Ogrodnik Szkoły Branżowej I Stopnia Specjalnej mają szansę pod okiem nauczycieli prowadzić zarówno terapię czynną, jak                 i bierną – a ich regularny kontakt z naturą pozytywnie wpływa na samopoczucie, motywację oraz zaangażowanie w naukę. Co ważne, z elementów hortiterapii biernej mogą korzystać także uczniowie młodszych Niepublicznej Szkoły Podstawowej Specjalnej, które chętnie odwiedzają nasz piękny, zadbany ogród szkolny i doświadczają jego wyciszającej atmosfery.

Dlaczego to działa? Dowody naukowe potwierdzają skuteczność hortiterapii

Neurobiologia hortiterapii – natura wspiera mózg

Kontakt z naturą i praca z roślinami prowadzą do zwiększonego wydzielania dopaminy – neuroprzekaźnika zwanego „hormonem szczęścia”. Wpływa on pozytywnie na nastrój, motywację i koncentrację. W badaniach wykazano, że nawet krótkotrwały pobyt w ogrodzie zmniejsza poziom stresu, a tzw. efekt zielonego otoczenia działa terapeutycznie na układ nerwowy.

W szkołach zawodowych w Europie i Azji udowodniono, że terapia ogrodem wzmacnia kompetencje zawodowe i społeczne uczniów, wpływając na ich przyszłą aktywność zawodową.

Wpływ hortiterapii na cztery główne obszary funkcjonowania człowieka

Fizyczny:

• poprawa ogólnej kondycji fizycznej,
• rozwój motoryki dużej i małej,
• zwiększenie wytrzymałości oraz koordynacji ruchowej.

Psychologiczny:

• redukcja napięcia, lęku i objawów depresyjnych,
• wzrost optymizmu, poczucia bezpieczeństwa i samooceny,
• stymulacja zmysłów (dotyk, zapach, kolor), wpływająca na integrację sensoryczną               i regulację emocjonalną.

Społeczny:

• nauka współpracy i komunikacji w grupie,
• wzmacnianie zaradności i odpowiedzialności,
• przeciwdziałanie izolacji i budowanie relacji.

 Poznawczy:

• poprawa koncentracji, pamięci i logicznego myślenia,
• trening planowania i rozwiązywania problemów,
• rozwój myślenia przyczynowo-skutkowego.

Hortiterapia to więcej niż terapia..

W naszej szkole uczymy, że kontakt z roślinami to nie tylko element przygotowania zawodowego, ale także źródło wewnętrznego spokoju, rozwoju osobistego i poprawy samopoczucia. Hortiterapia stała się w naszej placówce istotnym, realnym i skutecznym narzędziem wspierającym proces edukacji, wychowania i terapii. Jak wskazują badania neuropsychologiczne, kontakt z roślinami wpływa na aktywację układu przywspółczulnego, odpowiedzialnego za regenerację organizmu oraz redukcję poziomu kortyzolu – hormonu stresu. Ponadto, przebywanie w otoczeniu przyrody zwiększa neuroplastyczność mózgu, wspomagając procesy uczenia się, koncentracji i zapamiętywania. Z tego względu hortiterapia nie tylko poprawia samopoczucie, ale realnie wspiera rozwój poznawczy i emocjonalny młodzieży.

 

Opracowały: mgr Halina Wolska, mgr Magdalena Kozaczka